ΚΕΝΤΡΟ BLOG

Βασικές Ικανότητες Γνωστικής θεραπείας για την παραμονή του εξαρτημένου σε ουσίες ασθενή στην θεραπεία.

Η διακοπή της θεραπείας σύμφωνα με αναφορές στην διεθνή βιβλιογραφία  συνδέεται με αρκετούς παράγοντες, στους οποίους ξεχωρίζουν:

·         Η θεραπευτική συμμαχία και,

·         Η σοβαρότητα της ψυχοπαθολογίας

Σημαντικά είναι τα ευρήματα από  έρευνες σχετικά με την σχέση της διαδικασίας  διακοπής της θεραπείας και των σταδίων της αλλαγής (Prohaska et al. 1993). Όταν εξετάστηκε η υπόθεση ότι το στάδιο της αλλαγής που βρίσκεται το άτομο συνδέεται και με την παραμονή του στην θεραπεία, τα ευρήματα παρείχαν πολύ χαμηλή υποστήριξη σε αυτήν την υπόθεση.

 Η γνωστική επινόηση  (cognitive conceptualization) των συνεδριών που αναβάλλονται και των διακοπών της θεραπείας.

Συγκεκριμένες καταστάσεις (π.χ., η χρήση των ουσιών) συνδέονται με αρκετές πιθανότητες για να αναβάλει κάποιος την συνεδρία του ή ακόμα και να την διακόψει. Αυτές οι καταστάσεις ενεργοποιούν συγκεκριμένα πιστεύω σχετικά με την θεραπεία ή τον θεραπευτή (π.χ., ¨Η θεραπεία δεν θα βοηθήσει ¨Ο θεραπευτής μου δεν με καταλαβαίνει.¨) και που εκδηλώνονται σαν αυτόματες σκέψεις (π.χ., ¨Δεν αξίζει τον κόπο¨ ή ¨Τι κόπανος¨).   Αυτές οι σκέψεις και πεποιθήσεις οδηγούν σε συναισθήματα και συμπεριφορές που συνδέονται με την διακοπή της θεραπείας.

 Οι σκέψεις, τα συναισθήματα και οι συμπεριφορές που σχετίζονται με ακυρωμένες συνεδρίες και την διακοπή της θεραπείας, λειτουργούν με κυκλικό τρόπο. Συγκεκριμένα συναισθήματα (π.χ., απόγνωση, θυμός, ανησυχία, ενοχές), και συμπεριφορές (π.χ., χρήση ναρκωτικών, χαμένα ραντεβού) λειτουργούν σαν καταστάσεις που αυξάνουν την πιθανότητα για περαιτέρω χαμένα ραντεβού ή και διακοπή θεραπείας.

Ο Beckam (1992) αναφέρει ότι τα χαμένα ραντεβού στην αρχή της θεραπείας προέβλεπαν σε μεγάλο βαθμό διακοπή της θεραπείας που ακολουθούσε αργότερα. Είναι τυπικό, ειδικά στην θεραπεία εξαρτήσεων σε ανοιχτά πλαίσια (outpatient treatment), τα άτομα να γίνονται επιφυλακτικά, και να πιστεύουν ότι ¨Η θεραπεία δεν δουλεύει¨, ιδιαίτερα όταν βιώνουν ισχυρές επιθυμίες για χρήση, ή/και κάνουν μια υποτροπή. Οδηγούνται συνεπώς στο να ακυρώσουν ή να χάσουν μια συνεδρία. Αυτό οδηγεί σε συναισθήματα απάθειας, απογοήτευσης, ή/και ενοχών. Με την σειρά τους αυτά τα συναισθήματα οδηγούν και σε άλλες ακυρώσεις ή χαμένες συνεδρίες, μέχρις ότου ο φαύλος κύκλος αυτός οδηγήσει τελικά σε διακοπή της θεραπείας.

Καταστάσεις που συνδέονται με ακυρωμένες/χαμένες συνεδρίες και διακοπή.

Σε αυτές τις καταστάσεις περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ή χρήση του αλκοόλ ή άλλων ναρκωτικών, μεγάλες περίοδοι αποχής, νομικά προβλήματα, ιατρικά προβλήματα, ψυχολογικά προβλήματα, οικογενειακά ή προβλήματα σχέσεων, λογιστικά προβλήματα, και προβλήματα στην θεραπευτική σχέση. Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι αυτά τα προβλήματα δεν οδηγούν αυτά καθαυτά σε ακύρωση συνεδριών ή διακοπή θεραπείας. Αντίθετα, ενεργοποιούν πιστεύω ή σκέψεις που αυτές οδηγούν σε συμπεριφορές όπως το να μην έρθει κάποιος στην προγραμματισμένη συνεδρία ή να διακόψει την θεραπεία του. Κάποιοι, διακόπτουν την θεραπεία όταν κάνουν χρήση, ενώ κάποιοι άλλοι την συνεχίζουν. Κάποιοι διακόπτουν όταν αντιμετωπίζουν νομικά, ψυχολογικά, ιατρικά ή προβλήματα σχέσεων, ενώ άλλοι διακόπτουν μόλις τα λύσουν (ιδιαίτερα αν έχουν ξεκινήσει την θεραπεία για να αποφύγουν τις αρνητικές συνέπειες αυτών των προβλημάτων).

Δημιουργία και διατήρηση συνεργατικής θεραπευτικής σχέσης με τους εξαρτημένους ασθενείς

Σίγουρα η πιο σημαντική στρατηγική για να μειωθούν οι διακοπές από την θεραπεία είναι το να αναπτυχθεί μια γνήσια, ζεστή σχέση ενσυναίσθησης και φροντίδας με τον εξαρτημένο ασθενή.  Ενώ αρκετοί θεραπευτές έχουν  την ικανότητα να δημιουργούν τέτοιες σχέσεις με τους ασθενείς , αυτές οι ικανότητες φαίνεται να χάνονται όταν δουλεύουν με εξαρτημένους ασθενείς. Υπάρχει η υπόθεση ότι η κούραση των θεραπευτών είναι αποτέλεσμα των αρνητικών πεποιθήσεων σχετικών με την αποτελεσματικότητα τους με τους εξαρτημένους ασθενείς. Π.χ.

·         Είναι ανώφελο, δεν θα αλλάξει ποτέ αυτός.

·         Η επιτυχία της προσπάθειας του είναι δικό μου επίτευγμα

Πολλοί θεραπευτές δεν συνειδητοποιούν τις αρνητικές τους αντιδράσεις στους εξαρτημένους στα ναρκωτικά ασθενείς. Η διαδικασία της συνεργασίας ξεκινά μόνο όταν αναγνωρίσουν αυτά τα αρνητικά συναισθήματα προς τους ασθενείς τους.

Είναι σημαντικό οι θεραπευτές να δουν ότι οι αρνητικές τους πεποιθήσεις μεγιστοποιούν (μεγεθύνουν) τα προβλήματα των ασθενών τους  να αυξάνουν τις πιθανότητες για διακοπή από την θεραπεία. Οι ασθενείς συχνά αναγνωρίζουν την απόγνωση των θεραπευτών τους, και η ανταπόκριση τους είναι να διακόψουν από την θεραπεία. Αυτό το γεγονός, πάλι με κυκλικό τρόπο, αυξάνει την απόγνωση των θεραπευτών. Ο Magnavita (1994) περιέγραψε τις διακοπές σαν ένα γεγονός που αποθαρρύνει τον θεραπευτή.

Η πλήρης αποχή είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για τους εξαρτημένους από το αλκοόλ και τα ναρκωτικά ασθενείς. Παρόλα αυτά οι θεραπευτές ενθαρρύνονται να συναντούν τους ασθενείς ¨εκεί που αυτοί βρίσκονται¨ στην διαδικασία να αλλάξουν. Αυτό μπορεί να γίνει με το να βοηθήσουν τους ασθενείς τους να μάθουν σημαντικά μαθήματα από κάθε επεισόδιο της χρήσης τους.  Για να το θέσουμε πιο απλά, οι θεραπευτές ενθαρρύνονται να δεχτούν το γεγονός ότι οι ασθενείς τους περιστασιακά ή και πιο συχνά, θα καταφεύγουν στην χρήση των ναρκωτικών. Οι θεραπευτές που προσπαθούν να πείσουν ή να κάνουν τους ασθενείς τους να αλλάξουν γνώμη και να απέχουν από τις ουσίες, είναι συχνά αναποτελεσματικοί.

Κλείνοντας υπενθυμίζουμε ότι η άρτια εκπαίδευση αλλά και η συνεχής εποπτεία στο γνωστικό μοντέλο είναι ο καλύτερος τρόπος για να εξασφαλιστεί το γεγονός οι θεραπευτές να είναι όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικοί